وضعيت مسلمانان در هلند
اولين گروه از مسلماناني كه به اين كشور مهاجرت كردند از اندونزي و سورينام بودند. در هر دو مورد كمي بعد و قبل از استقلال اين دو كشور مهاجرت وجود داشته است. اما مسلمانان فقط بخش كوچكي از مهاجران اين دو كشور به هلند را تشكيل مي دادند. در دهه 1960 هلند آغاز به امضاي توافقنامه هاي پذيرش نيروي كار ابتدا از كشور هاي اروپاي جنوبي و سپس از تركيه , مغرب , تونس و يوگسلاوي كرد. مهاجرت براي كار باعث ورود تعداد زيادي از مسلمانان به هلند شد. اما اين روند در 1974 پايان يافت . پس از اين سال در ساير كشورها [ي منطقه] جمعيت مسلمانان به دليل شكل گيري خانواده هاي جديد هنوز در حال افزايش بود. آمارهاي هلند كه به مراجع ديني اشاره دارند , نشان مي دهد اين كشور داراي شكل موفق تري نسبت به ساير كشورها ي منطقه دارد. در اواخر 1990 جمعيت مسلمانان هلند تقريباً 460000 نفر بود كه اين ميزان 3 % از جمعيت هلند را تشكيل مي داد كه بيش از 4000 نفر از آنان هلندي هايي بودند كه به اسلام روي آورده بودند.
پس از آن كه دولت هلند متوجه شد كه اغلب كارگران و خانواده آنان ديگر به كشورهايشان باز نخواهند گشت , قانون مهاجرت هلند را در سال 1981 تصويب كرد كه حق رأي دادن و انتخاب شدن در انتخابات محلي را به آنان اعطا مي كرد. جوامع مسلمانان هلند بيشتر در «آمستردام» , «روتردام» مستقر اند .
رابطه دولت هلند با گروه هاي ديني بر اساس اصل لائيسته تعريف شده است كه مبتني بر جدايي دين از سياست است. اگر چه در طول تاريخ اين كشور, كليساها رابطه تنگاتنگي با احزاب سياسي و اتحاديه هاي تجاري داشتنه اند. كه البته در طول 15 سال اخير اين ارتباط رو به افول نهاده است.
تعداد زيادي از سازمانهاي اسلامي نيز در هلند وجود دارند مانند «اتحاديه فرهنگ اسلامي تركيه» كه رابطه بسيار نزديكي با اداره امور ديني تركيه دارد. همان گونه كه در آلمان نيز اين اداره امامان مساجد محلي را تعيين مي كند و در سياست گذاري هاي آنان تأثير گذار است. ديگر گروه ترك كه از همكاري با اين اداره و دولت تركيه خودداري مي كند «سليمانيه» است . اين گروه با بزرگترين گروه هاي خواهر خوانده خود در آلمان همكاري مي كند . اغلب همكاري آنان با رهبران اصلي شان در آلمان انجام مي گيرد. اتحاديه مسلمانان مراكش نيز در هلند وجود دارد كه مسئول ساخت تعدادي از مساجد مي باشد.
تخمين زده مي شود تقريباً 400 مسجد و نمازخانه در هلند وجود داشته باشد كه در سراسر اين كشور گسترده اند. به منظور دستيابي به آرمان عدالت اجتماعي و همچنين در تلاش جهت اتحاد و حفظ جايگاه دين در جامعه هلند به عنوان سنگ بناي آن , كليساها به اشكال مختلف سعي بر آغاز گفتگو با جامعه مسلمانان داشته اند. اين تلاش ها اغلب شامل كمك به ساخت مساجد و اماكن عمومي نيز مي شود. هلندي ها مدارسي با آموزه ها و تعليمات مسيحي در اين كشور تأسيس كرده اند كه آموزه ها ي اديان مختلف را آموزش مي دهد.
در اواخر 1980 نيز پس از آنكه مسيحيان مدارس بر پا كردند اين امكان براي مسلمانان نيز فراهم شد كه مدارس مخصوص خود را تأسيس كنند. تعدادي از اين مدارس تاكنون وجود دارند و همانند ساير مدارس مشتركاً توسط مسلمانان و مسيحيان اداره مي شوند. بسياري از مساجد و مراكز اجتماع نيز دروس قرآن و عربي را آموزش مي دهند.
شیعه در هلند
پارلمان شيعه هلند متشكل از 35 كميسيون است كه در زمينههاى دينى، فرهنگى و اجتماعى فعاليت مىكند. اين پارلمان تنها نهاد رسمى شناخته شده مذهبى از سوى دولت هلند است.
شايان ذكر است، مدتى پيش پارلمان شيعه هلند فارغ التحصيلى 41 امام جماعت و معلم شيعه را با حضور ريتا فردونگ، وزير مهاجرت هلند و شخصيتهاى سياسى و ديپلماتيك خارجى حاضر در هلند جشن گرفت.
به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، دولت هلند توافقنامهاي را با بزرگترين هيات اسلامي در اين کشور به امضا رساند که طي آن دولت عملا اسلام را به رسميت شناخت.
در اين توافقنامه که ميان وزارت دادگستري و شوراي نمايندگان مسلمان به امضاء رسيده آمده است: وزارت دادگستري اين شورا را شريک اصلياش در برخورد با مسايل ديني ويژه اقليتهاي مسلمان ميداند که از جمله اين مسايل امور مربوط به دعوت در زندانها، بيمارستانها، وزارت دفاع، نظارت بر ائمه مساجد، اعلام مناسبات ديني مثل آغاز ماه مبارک رمضان و اعياد است.
اين توافقنامه پس از گذشت سه سال مورد ارزيابي قرار ميگيرد تا احتمال فعاليت مشترک دو طرف به صورت دايم بررسي شود.
هرش بالين، وزير دادگستري هلند زمان امضاي اين توافقنامه اظهارداشت: با امضاي اين توافقنامه وارد مرحله جديدي از تاريخ تعامل با اسلام شديم، به گونهاي که به مسلمانان امکان داده شد تا مسايل دينيشان را بدون دخالت دولت حل و فصل کنند.
شوراي نمايندگان مسلمان از 400 مسجد و موسسه اسلامي تشکيل شده است.
حجاب في هلند
در اين كشور همانند بعضي كشورهاي اروپایی با حجاب مخالفت شدیدی میشود.
حتی در یکي از مدارس این کشور، مدیر مدرسه ای اقدام به کشف حجاب یک دختر مسلمان کرده است و گفته است: حجاب ظلمي است که اسلام بر زنان، روا داشته است.
نمونه اي از فعاليتهاي شيعه در هلند
حجت الاسلام والمسلمين حسن زاده در گفتگو با خبر گزاري آينده روشن گفت: به علت آزادي مطلق که در هلند مي باشد اين کشور يکي از مبتذل ترين کشورهاي اروپايي است و آمستردام ( پايتخت هلند ) نيز به مرکز فساد اروپا تبديل شده است، از اين رو مسلمانان نسل سومي در اين کشور بسيار در خطر هستند.
حجت الاسلام والمسلمين حسن زاده از آمستردام ، روتردام و لاهه (دانهاخ) به عنوان سه شهر مهم مسلمانان در هلند نام برد و افزود: در رتردام مرکز اسلامي بزرگي به رياست آقاي «فرطوسي» مي باشد که وي از نوادگان قندوزي از علماي بزرگ ترکيه و نويسنده کتاب "ينابيع الموده" مي باشد.
وي افزود: «فرطوسي»، با اينکه از اهل سنت است، ولي گرايش شيعه دارد و کتاب ها و مقالاتي در فضايل اهل بيت (ع) نوشته است.
حجت الاسلام والمسلمين حسن زاده ادامه داد: فرطوسي که رئيس دانشگاه روتردام هلند نيز هست (چند تن از معاونان وي از شيعيان هستند) و دروس اين دانشگاه اديان فرقه ها ، علوم قرآني و اسلامي است و فارغ التحصيلان در اين دانشگاه مي توانند تا مقطع دکترا ادامه تحصيل دهند.
وي اظهار داشت: دانشگاه روتردام از سراسر جهان و ملت هاي مختلف پذيرش دارد و علاقمندان به رشته علوم انساني بويژه با گرايش اسلامي مي توانند در اين دانشگاه تحصيل و مدرک در سطح بين المللي دريافت کنند.
حجت الاسلام والمسلمين حسن زاده تاکيد کرد: ايرانياني که مايل به تحصيل در اروپا و در رشته علوم انساني هستند با توجه به تاييد مدرک علمي اين دانشگاه از سوي کشور هلند و محيط اسلامي و آزادي عمل شيعيان اين دانشگاه مکاني مناسب براي ادامه تحصيل در خارج کشور مي باشد.
وي خاطرنشان کرد: دانشگاه روتردام در 3 هزار متر مربع و سه طبقه بنا شده و حدود يک هزار دانشجو در آن تحصيل مي کنند و اساتيد آن نيز بيشتر از دانشگاه هاي مصر و سوريه هستند.
حجت الاسلام والمسلمين حسن زاده افزود: همچنين در اين دانشگاه سالن همايش با گنجايش 500 نفر ايجاد شده که در مناسبت هاي اسلامي از آن استفاده مي شود.
وي گفت: با توجه به استقبال رئيس اين دانشگاه در برپايي همايش علمي با موضوع مهدويت مي بايست مسوولان مراکز علمي و پژوهشي کشورمان بويژه مراکزي که با موضوع مهدويت فعاليت مي کنند، بايد از اين فرصت بهره ببرند و با برقراري ارتباط با اين دانشگاه هلندي از هم اکنون زمينه برپايي يک همايش با موضوع مهدويت را در هلند فراهم نمايند.
وي افزود: همچنين در لاهه مرکزي با 400 هزار يورو خريداري شده است که جوانان مستبصر ترک با مديريت جناب « اوجي » شيعه شده اند و در جلسات و برنامه هاي اسلامي آن شرکت مي کنند.
حجت الاسلام والمسلمين حسن زاده ادامه داد: مديريت اجرايي اين مرکز به عهده آقاي "بهشتي" يکي از برادران ترک است که در ايران و در حوزه تحصيل کرده است و در لاهه نيز فعاليت هاي گسترده براي برادران ترک تبار رهيافته دارد و با مراکز فرهنگي شيعه ايران هم در ارتباط مي باشد.
وي با اشاره به اينکه در لاهه ، مسجد الرساله متعلق به شيعيان عراق و مسجد اهل بيت (ع) متعلق به مسلمانان ترکيه است، افزود: محفل زينب در اين شهر متعلق به شيعيان خوجه است که مسلمانان هندي و پاکستاني برنامه هاي خود را در آنجا اجرا مي کنند و به دليل وجود سالن بزرگ در اين مکان ، مناسبت هاي اسلامي مانند عاشورا و ... را در اين مکان برپا مي کنند.
حجت الاسلام والمسلمين حسن زاده افزود: آقاي ربيع (عراقي) نيز در هلند با مستبصران زيادي مانند آقاي تيجاني در ارتباط است و سال ها نيز در مصر بوده و بر روي افکار مستبصران مصري تأثير بسزايي داشته است.
وي تصريح کرد: آقاي «الربيع» مجموعه هايي به صورت فيلم مستند در تبليغ اهل بيت(ع) در استوديوي شخصي خود ساخته است که به صورت هفتگي از يکي از شبکه هاي خصوصي هلند پخش مي شود
حجت الاسلام والمسلمين حسن زاده در بخش ديگري از سخنان خود گفت: در آمستردام مسجد الهجره محل تجمع شيعيان است که مسووليت اين مسجد بر عهده شيخ اسرافيل دميترکلين ترکيه اي، عضو مجمع جهاني اهل بيت (س) مي باشد و از 15 سال پيش در هلند مقيم شده است.
وي افزود: مسجد الهجره در دو طبقه و با گنجايش 400 نفر بنا شده است که يکي از طبقات آن به برپايي نماز و طبقه ديگر آن به آموزش بچه ها اختصاص دارد.
حجت الاسلام والمسلمين حسن زاده ادامه داد: اين مسجد کتابخانه اي با 3 هزار عنوان کتاب در خود جاي داده است.
وي با بيان اينکه در اين مسجد خطبه هاي نماز جمعه به سه زبان ترکي، استانبولي، عربي و فارسي خوانده مي شود، گفت: شيخ اسرافيل مسوول مسجد الهجره فردي فاضل و تحصيلکرده حوزه و دانشگاه است و اين مسجد را با همکاري برادران ترک، عرب و برخي ايرانيان خريداري کرده است.
(مأمومين نماز جمعه حد اقل از 9 مليت تشکيل شده اند. که اکثر آنها از آفريقا، اندونزي، تونس، الجزاير، مراکش، ايران، افغانستان، ترک و هلند مي باشند. )
حجت الاسلام والمسلمين حسن زاده تصريح کرد: شيخ اسرافيل با کليساهاي مختلف در مباحث گوناگون گفتگو دارد و با کشيشان مناظره مي کند و تاکنون نيز چند کشيش را به مذهب تشيع رهنمون ساخته است.
حاج شيخ اسرافيل دمتريكين
وي اهل تركيه است و براي زيارت امام رضا و حضرت معصومه به ايران مسافرتي همراه گروهی از کودکان و نوجوانان پيرو اهل بيت از کشورهاي هلند ترکيه آلمان و بلژيک داشته است.
وي امام جمعه و جماعت مسجد رتردام است و برگزاری مراسم دعاي کميل، نماز جمعه، تدريس قرآن، احکام، عقايد، اجراي عقد و طلاق و ... بر عهده ي اوست.
همچنين در مجلس شيعيان هلند نيز که نمايندگان آن توسط شيعيان با مليت هاي مختلف انتخاب مي شوند به عنوان رئيس و عضو مؤسس حضور دارد. اين مجلس که توسط دولت نيز به رسمت شناخته شده است با هدف پيگيري و احقاق حقوق مسلمانان به ويژه شيعيان فعاليت مي کند.
همچنين وي 14 سال است که براي تشرف به حج و عتبات عاليات در عراق و سوريه نيز کاروان هايي تشکيل مي دهد.
تعداد شيعيان هلند
تعداد مسلمانان در هلند نزديک به 900 هزار نفر است که حدود 10 هزار نفر شيعه ترک، حدود 35 هزار نفر شيعه افغاني، حدود 35 هزار نفر شيعه عراقي و 10 هزار نفر شيعه ايراني و حدود 259 هزار نفر ديگر از علويون هستند.
بنا بر آمار به دست آمده از منابع غير رسمي تا سال 2010 آمار مسلمانان هلند حدود 10 درصد جميعت 15 ميليوني هلند خواهند شد.
4 مسجد متعلق به شيعيان با نام هاي محفل امام علي، مرکز اسلامي حسيني ميشن متعلق به پاکستانی هاي مقيم شهر لاهه، مرکز متعلق به شيعيان عراقي و مرکز اسلامي ايمان متعلق به افغاني هاي مقيم شهر رتردام به فعاليت مشغول هستند. البته تعدادي مرکز و محفل اسلامي نيز در برخي از ايام سال فعالند.
در پارلمان حکومت هلند در حال حاضر بيش از 5 کرسي از حدود 150 کرسي در اختيار مسلمانان قرار دارد.
رابطه ي شيعيان و دولت هلند
حاج شيخ اسرافيل دمتريكين در اين رابطه مي گويد: رابطه کاملا عادي است و مشکل خاصي وجود ندارد، بر اساس اساسنامه مرکز فرهنگي اسلامي مسجد هجرت رتردام - که به تصويب دولت محلي هلند هم رسيده – ما روحاني خودمان را تعيين مي کنيم و در ماه محرم و صفر 17 روز عزاي امام حسين عليه السلام بر پا مي کنيم.
بر اساس قوانين کشور هلند در روزهاي غیر تعطيل و بعد از ساعت 10 شب و در روزهاي تعطيل بعد از ساعت 12 شب، ايجاد سر و صدا اکيدا ممنوع است و بلا فاله با برخورد پليس مواجه خواهد شد ولي چون در اساسنامه سازمان ما از قبل بيان شده که در ايام محرم و صفر و اعياد مذهبي برنامه هاي ويژه اي داريم، لذا مجوز اين فعاليت ها حتي خارج از ساعات اعلام شده مانعي ايجاد نمي کند. حتي دولت حق مصادره اموال شيعيان را ندارد و در صورت انحلال مؤسسه وجوه به دست آمده از فروش ملک و املاک مرکز، در اختيار ديگر مراکز شيعيان در هلند قرار خواهد گرفت.
عمده ترين موانع موجود در زمينه فعاليت هاي فرهنگي و مذهبي در هلند
شيخ اسرافيل دميترکلين مي گويد: بعد از حوادث 11 سپتامبر حوادث مترو لندن و حوادث فرانسه مراکز امنیتي کشور هلند نسبت به فعاليتهاي مسلمانان حساس شده اند و تحقيقات غير محسوسي را بين مسلمانان و به خصوص شيعيان آغاز کرده اند. البته خوشبختانه با رهنمودهاي مراجع و علماي عظام و به خصوص رهبر انقلاب حضرت آيت الله خانه اي تا به حال از شيعيان هيچ گونه مدرکي دال بر اغتشاش و يا اعمال خلاف قانون کشور هلند به دست نيامده است. بنا بر اين ما از لحاظ عملي آزادي فعاليت مناسبي داريم و حتي به آنها ضمانت داده ايم که از شيعه هيچ گونه عمل ضد قانون صورت نمي گيرد. بر اساس فتاواي مراجع عظام که حکومت هلند نيز از آن آگاه است ما هيچ گونه حقي مبني بر زير پا گذاشتن قوانين کشورهاي غير را نداريم و اين امر باعث شده که دولت هلند نيز با ديد مثبت به فعاليت هاي مسلمانان به خصوص شيعيان نگاه کند.
سید محسن نریمانی